نۇربولات ءابدىقادىر
مەن اتى اڭىزعا اينالعان مۇقاعاليمەن بىرگە تۋىسامىن. وندا دا، الجان اۋلەتىنىڭ سىرىمبەت دەپ اتالاتىن ۇرپاعىنان تارايتىن ءبىر اتانىڭ بالالارىمىز. سوندىقتان ءبىز مۇقاعاليمەن اتالاس تۋىسپىز.
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2011, June 29, 3:08 PM
2010-جىلى 2-جەلتوقسان كۇنى، شينجياڭ جازۋشىلار قوعامى 3-رەتكى «شينجياڭ جاستار ادەبيەت سيلىعىن» باعالاپ سيلاۋ جينالىسىن اشتى. «شينجياڭ جاستار ادەبيەتى سيلىعىن باعالاپ بەكىتۋ القاسىنىڭ» مۇقيات باعالاپ بەكىتۋى جانە قولتاڭباسىز داۋىس بەرۋ ارقىلى 44 ۇمىتكەر اراسىنان 10 جاس جازۋشى سيلىققا يە بولدى. ولار مىنالار: ماقسات نۇرعازين(قازاق)، گۇلنار قۋانبەك قىزى(قازاق)، ءانۋار وشۇر(ۇيعۇر)، ابباس مۇنياز(ۇيعۇر)، پولات اۋزوللا(ۇيعۇر)، ليۋ يۇڭتاۋ، جاڭ حاۋحاۋ، كىمۇجيلى(موڭعۇل)، جانىبەك مادانبەك(قىرعىز)، لي ميڭ(تۇڭگەن)...
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, December 10, 5:29 PM
ول قانشا جەردەن “تۇركىمىن”، “قاجىمىن” دەگەنىمەن، قازاقتىڭ كۇمبىرلەگەن كۇيىن تىڭداعاندا ءوزىنىڭ تىڭشى ەكەنىن ءبىلدىرىپ العان...
– 1863-1864 جىلدارى ۆەنگر (ماجار) عالىمى ارميني ۆامبەريدى (1832-1913 ج ج) انگليا جالداپ الادى. ماقساتى – ورتا ازيا جەرىن بارلاۋ، سول ارقىلى ءوزىنىڭ ەكسپانسياسىن جۇرگىزۋ. ال، ورتا ازيانى انگليا جانە رەسەي تاراپى جاۋلاپ العىسى كەلىپ، بولىسكە سالىپ، وزگەرىسكە تۇسىرمەك بولعان...
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, December 8, 10:44 AM
مۇحتار شاحانوۆ
كەڭەس وداعى قۇلاعاننان كەيىن ورتالىق ازيادا جەكە ادامعا تابىنۋ پروسەسىن بيىك دەڭگەيگە كوتەرگەن باسشىلار اراسىنداعى چەمپيونداردىڭ العاشقىسى – تۇرىكمەنباشى – ساپارمۇرات نيازوۆ.
شىڭعىس ايتماتوۆپەن بىرلەسىپ جازعان، الەمنىڭ كوپ تىلىنە اۋدارىلعان «قۇز باسىنداعى اڭشىنىڭ زارى» (عاسىر ايرىعىنداعى سىرلاسۋ) اتتى كىتاپتا جەكە ادامعا تابىنۋ ماسەلەسىنە وراي، ەكەۋمىزدىڭ اتىمىزدان ايتىلعان مىناداي پىكىر بار ەدى:
«شاحانوۆ. …تۇرىكمەنباشى ساپارمۇرات نيازوۆ… جەكە باسقا تابىنۋشىلىقتىڭ ەلگە قانداي زالال اكەلگەنىن جاقسى بىلە تۇرا نيازوۆ ىندەتكە ءوزى بارىپ ۇرىندى. كوزى تىرىسىندە وزىنە 200-دەن استام ەسكەرتكىش قويعىزعانى تاريحتان حابارى بار كەز كەلگەن ادامنىڭ كۇلكىسىن شاقىرماي ما؟ قاپتاعان شارۋاشىلىقتارعا، اۋدانعا، قالاعا، ءتىپتى كانالعا دەيىن ءوز اتىن بەرگىزىپ، اقشاعا سۋرەتىن باستىرعانىنا بولاشاق ۇرپاقتى بىلاي قويايىق، قازىرگى زامانداستارى نە دەر ەكەن؟
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, November 8, 10:19 AM
ەڭ سوڭعى كەزدەسۋىمىزدىڭ ءمانى نەمەسە ەلتسين بولماعاندا جەلتوقسان شىندىعى مۇلدە باسقا سيپات الار ەدى…
ەڭ كەرەمەتى مىنادا. ەلىمىزدىڭ ارعى-بەرگى تاريحىندا، ءار كەزەڭدە ءوز ۇلتىنىڭ ءتىلى مەن رۋحىنا مەنسىنبەي، تۇمسىق شۇيىرە قاراعان، وسى عالامات ەكى بايلىققا اشىق تۇردە قارسى شىققان، قيىن شاقتا ۇلتىنا ۇلكەن زالال كەلتىرگەن ساتقىن قازاقتار بولعان. سول ادامداردىڭ ومىرىنە ۇڭىلسەڭىز، ءبارىنىڭ تاعدىرى تراگەديامەن ءبىتۋى تاڭعالارلىق. مۇنى كەزدەيسوقتىق دەپ باعالاۋ ابەستىك.
— 2008-جىلدىڭ 13-مامىرى كۇنى شىڭعىس ايتماتوۆ تەلەفون سوعىپ
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, November 6, 12:50 PM
ول كەزدەردە مەن الماتى وبلىستىق مۇعالىمدەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتىندا تاربيە جۇمىسى كابينەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ ىستەيتىنمىن. ينستيتۋت قىزمەتكەرلەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى ورىستار، باسقا ۇلتتاردىڭ ادامدارى. ال قازاقتار 5-6 ادام، از بولاتىنبىز. ديرەكتورىمىز — كالايدجي دەگەن گرەك.
ءبىر كەزدە: ”ديرەكتور كابينەتىنە شاقىرىپ جاتىر، شۇعىل جينالىس بولادى، تەز جينالىڭىزدار“، – دەگەن بۇيرىق كەلدى. جۇگىرە باسىپ جوعارى قاباتقا كوتەرىلدىك. ديرەكتوردىڭ قاسىندا ەكى ورىنباسارى بار، جۇزدەرى سۋىق، قاباقتارى قارس جابىلعان.
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, November 6, 12:40 PM
سوۆەت زامانىندا الماتى ماڭىندا ورنالاسقان ەسىك قالاسى مەن قاتار جاتقان اۋىلداردى مەكەندەگەن ەلدىڭ باسىم بولىگى جەر اۋدارعان نەمىس وتباسىلارى بولدى. قالعان قاۋىم ىشىندە ورىستار باسىم ەدى، ودان قالعانى قازاقتار مەن تۇرىكتەر. مەن مەكتەپتى بىتىرگەن جىلى 8-سىنىپتىڭ 6-ورىس سىنىبى بولدى. ورىس ءتىلى قازاق ءتىلىن ىعىستىرعانى سونشا، قارت اجەلەرگە دەيىن ورىسشا سويلەيتىن.
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, October 31, 7:06 PM
كەڭەس وداعىنىڭ قابىرعاسىن قاقىراتقان 1986-جىلعى جەلتوقسان وقيعاسىنىڭ قاھارمانى قايرات ىرىسقۇلبەكوۆ ءتىرى جۇرسە، بيىل قىرىقتىڭ قىرقاسىنا شىعىپ، ناعىز تولىسقان جىگىت اعاسى اتانار ەدى. تاعدىر جاس جىگىتتىڭ پەشەنەسىنە بار بولعانى جيىرما ءبىر جىل ءومىر ءسۇرۋ جازعانىمەن، ماڭگىلىك عۇمىر سىيلاپتى. بۇگىندە ول دۇنيەدەن وتكەن سەمەي قالاسىنداعى زيراتىنىڭ باسىنا ارنايى بەلگى تۇرعىزىلىپ، ەل تاعىزىم ەتەتىن ەسكەرتكىش قويىلىپ، كومسومول كەنتىندەگى ءنومىرى وتىز ءۇشىنشى قازاق مەكتەبىنە، قالانىڭ ورتالىق كوشەسىنىڭ بىرىنە ەسىمى بەرىلگەن. جەلتوقسان وقيعاسىنىڭ قاھارمانى قايراتتىڭ
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, October 31, 6:40 PM
موڭعۇليا قازاقتارىنان شىققان قايراتكەر قاشقىنباي مالىك ۇلى 1918-جىلى تۋعان ادام. بايولكە ايماقتىق ءىس باسقارۋ ورنىندا ساقتالعان جانە قايراتكەر اعانىڭ ءوز قولىمەن تولتىرعان ارحيۆ قۇجاتتارىنداعى دەرەكتە قاشەكەڭ 16 جاسىندا العاش مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعانى جازىلىپتى. ءۇش سىنىپتىق ءبىلىم العاننان كەيىن ەل باسقارۋ ىسىنە ارالاسقان. وقىتقان ۇستازى – بەردىقوجا جولتايەۆ دەيتىن كومينتەرن وكىلى رەتىندە موڭعۇليا ەلىنە 1930-جىلدارى بارعان سەمەيدىڭ قازاعى. وسى ب. جولتايەۆ
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, October 31, 6:27 PM
مۇحتار شاحانوۆ
(باسى وتكەن ساندا)
تۇسكى شاي ۇستىندە شىكەڭ مىنگەن اتتىڭ قيقار مىنەزى مەن تابيعاتى ءجايلى پىكىر ايتىلدى، اڭگىمە بىرتە-بىرتە وركەن جايىپ، كەي تىرشىلىك يەلەرىنىڭ تۇيسىگى مەن تالعامى تۋرالى كەيىنگى كەزەڭدە، جاھاندانۋ ۇردىسىنە وراي رۋحاني قۇندىلىقتاردىڭ شەگىنىسكە تۇسۋى سەبەپتى جان-جاقتى وزگەرىسكە، ازعىندىققا ۇشىراعان ادام بولمىسىنان جانۋارلاردىڭ الدەقايدا بيىك تۇرعانى ءسوز بولدى. وسى كەزدە اڭگىمەگە وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى دارحان مىڭباي ارالاستى:
— سىزدەر كەيبىر جاعدايلاردا جانۋارلاردىڭ ادامنان الدەقايدا بيىكتە تۇراتىنىن،
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, October 31, 6:18 PM
— تەرەڭ مازمۇندى دۇنيە ەكەن. وسى ولەڭىڭدى ماعان بەرشى. مەن ونى ابدۋللا اريپوۆقا بەرىپ وزبەك تىلىنە اۋدارتقىزايىن، – دەدى ادىل اكا.
— جاقىندا رەسەي تەلەارناسى ايتۋعا اۋزىڭ بارمايتىن ماسقارا جاعدايدى كورسەتتى، – دەدى بىزگە قىزمەت ەتىپ جۇرگەن جىگىتتىڭ ءبىرى. — ءبىر ورىس
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, October 31, 6:14 PM
1997-جىلى 16-مامىردا الماتىداعى 3 مىڭ ادام سياتىن رەسپۋبليكا سارايىندا شىڭعىس ايتماتوۆ ەكەۋمىزدىڭ «عاسىر ايرىعىنداعى سىرلاسۋ» اتتى بىرلەسكەن شىعارماشىلىق كەشىمىز وتەتىن بولدى. بۇرىن شىكەڭ الماتىعا قانشا كەلىپ جۇرسە دە مۇنداي دەڭگەيدە، ونىڭ ۇستىنە قىرعىز، قازاق حالىقتارىنىڭ باۋىرلاستىعىن قامتىعان، ەكى ەلدىڭ الدىڭعى قاتارلى تەاتر قايراتكەرلەرىن، انشىلەرىن ارالاستىرعان ۇلكەن كەش جوسپارلانعان ەمەس ەدى. ءبىر كۇن بۇرىن «قازاقستان» قوناق ءۇيىنىڭ ۇلكەن زالىندا باسپا ءسوز، راديو، تەلەارنا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان جۇزدەسۋ وتكەن-دى. سوندا ءبىر جۋرناليست «قۇز باسىنداعى اڭشىنىڭ زارىن» ءبىر رەتتى مىسە تۇتپاي ەكىنشى رەت قايتالاپ وقىعانىن ايتتى. وعان اسىرەسە باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, October 31, 6:05 PM
شەتتەگى قازاق باتىرى
ەكىنشى دۇنيە جۇزىلىك سوعىستىڭ باستالعانىنا سان جىلدىڭ ءجۇزى تولدى. باتىس ساياساتكەرلەرى وتكەن-كەتكەندى قازبالاپ، ءبازبىر وقيعالارعا ساياسي رەڭ بەرىپ تە قويدى. مىسالى، پولشا ەلى «سۇم فاشيستەردىڭ سوققىسىنا العاش ۇشىراعان ءبىز ەدىك» دەدى. ونىمەن قويماي، «مىنا جاقتا گيتلەرمەن الىسىپ جاتقاندا، ستالين ارقامىزدان قانجار قادادى» دەپ سالدى.
قىسقاسى، ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس 1939-جىلى باستالىپتى. ەۆروپا سولاي دەيدى. ءبىراق فاشيستىك گەرمانيانىڭ وداقتاسى – جاپون ميليتاريستەرى
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, October 31, 5:49 PM
XV-XVIII ع.ع. اقىن-جىراۋلاردىڭ تالىمدىك يدەيالارى. بيلەردىڭ شەشەندىك ءسوز ونەرىنىڭ ۇلگى-ونەگەسى
1. اسانقايعى ءسابيت ۇلى، شالكيىز تىلەنشى ۇلىنىڭ ەتنوپەداگوگيكالىق وي-پىكىرلەرى.
2. اقتامبەردى سارى ۇلى بۇحار جىراۋدىڭ تالىمدىك ويلارى.
3. بيلەردىڭ شەشەندىك ءسوز ونەرىنىڭ ۇلگى-ونەگەسى.
قازاق مەملەكەتتىگى قۇرىلا باستاعان زاماندا حاندار مەن سۇلتانداردىڭ وزدەرى ىرىكتەپ العان جىراۋلارى – حان مەن قارانىڭ دانەكەرشىسى بولدى. ولار حاننىڭ ەل باسقارۋ جەتىستىگىن ماداقتاپ قانا قويماي، سونداي-اق قالىڭ جۇرتتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن جانە تىلەگىن جەتكىزەتىن ورەن اقىندار ەدى. جىراۋلاردىڭ اقىنداردان ەرەكشەلىگى سول، ولار حالىق رۋحىنا، ەل بىرلەستىگىنە، حانداردىڭ بيلىك ونەرىن جەتىلدىرۋگە بەلسەنە ارالاساتىن بولدى. سولاردىڭ ءبىرى – دالا فيلوسوفى اتانعان اسانقايعى ءسابيتۇلى (XIV-XV) حالىق ەسىندە ابىز، فيلوسوف، اقىن بولىپ، ماڭگى جاتتالىپ قالعان. ونىڭ
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, October 31, 5:44 PM
شەتەلدەگى قازاق گەنەرالدارى
اتاقتى ۇشقىش، جالىندى اسكەري قايراتكەر جايسانىپ (زايسانوۆ) ءمۇدارىس ۇلىنىڭ دا تاعدىرى سان قيلى. مارقۇمنىڭ باسىنا قويعان قۇلىپتاستا تۋعان جىلى «1910» دەپ جازىلىپتى. تۋعان جەرى — زايسان ءوڭىرى. 1925-جىلدارى زايسان جاقتان موڭعۇل ەلىنە ءوتىپ كەتكەن. سودان 1932-جىلى موڭعۇل ەلى اتىنان كەڭەس ەلىنىڭ ورىنبور قالاسىنداعى اۋە كۇشتەرى ۋچيليشەسىنە وقۋعا بارادى. ارينە، وعان جاس ازاماتتىڭ ورىس ءتىلىن جاقسى بىلەتىندىگى سەبەپ بولعانى ءسوزسىز. وقۋىن بىتىرگەن سوڭ، 1937-1939 جىلدارى ءوزى وقىعان ورىنبورداعى ۇشقىشتار ۋچيليشەسىندە ۇستاز بولىپ قالىپ قويادى.
ءبىراق 1939-جىلدىڭ باسىندا موڭعۇل ەلى كەرى شاقىرىپ الادى. سەبەبى،
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, October 31, 5:18 PM
رايىمبەك تۇكە ۇلى
رايىمبەك تۇكە ۇلى (1705-1785) – جوڭعار باسقىنشىلارىنا قارسى شايقاستاردا اتامەكەنىن جاۋدان ازات ەتكەن باتىر ءارى اۋليە، قولباسشى.
باتىر قازىرگى الماتى وبلىسىندا تۋعان. ۇلى جۇز البان ىشىندەگى الجان رۋىنىڭ سىرىمبەت تارماعىنان. اتاسى حانگەلدى باتىر 18-شى عاسىردىڭ 1-شى جارتىسىندا جوڭعارلارعا قارسى كۇرەستە اتى شىعىپ، 1733-جىلى تولە، قودار بيلەر، ساتاي، بولەك باتىرلارمەن بىرگە ۇلى جۇز قازاقتارى اتىنان ورىس پاتشايىمى اننا يوانوۆناعا ەلشى جىبەرگەن. رايىمبەك 17 جاسىندا جوڭعار باسقىنشىلارىنا قارسى كۇرەستە ەرلىك كورسەتىپ، باتىر اتانعان. قالماقتىڭ بادام، قورىن، اعاناس، سەكەر، ت.ب. حان، نويان باتىرلارىن جەكپە-جەكتە جەڭىپ، قاراتاۋ ءوڭىرى مەن جەتىسۋدى جاۋدان ازات ەتۋگە باسشىلىق جاساعانداردىڭ ءبىرى بولعان. تورايعىر جانە سوگەتى تاۋلارى ارالىعىنداعى «ويرانتوبە» دەگەن جەردە وتكەن شايقاستا ەرەكشە كوزگە تۇسكەن.
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, October 31, 4:06 PM
ۋاقىتى: 4-قازان، 2010
(جىل تولدى ۇلكەن جۇرەك توقتاعالى)
تاۋلار الىستاعان سايىن بيىكتەي بەرەدى. تاۋداي الىپ، نارداي شوقتىعى بيىك تۇلعا – ول اقاڭ، اقسەلەۋ سلان ۇلى سەيدىمبەك ەدى…
1977-جىلدىڭ قاراشا ايى. سول كەزدەگى استانامىز الماتىداعى قازاقستان جازۋشىلار وداعىندا ەلىمىزدەگى جاس اقىن-جازۋشىلاردىڭ رەسپۋبليكالىق كەڭەس-سەمينارى وتكىزىلدى. جاس اقىنداردىڭ، پروزايكتەردىڭ، دراماتۋرگتەردىڭ شىعارمالارى سەكسييا-سەكسييالارعا ءبولىنىپ تالقىلاندى. ءبىز – جۇماش كەنەباي، جاركەن بودەش، مەيىرحان اقداۋلەتوۆ جانە مەن عافۋ قايىربەكوۆ ھام ساعي جيەنبايەۆتىڭ سەكسيياسىندا ولەڭ وقىدىق. ۇزىلىستە ءبىراز جاس وسكىن قۇربى-قۇرداس، ءبىراز جازۋار تالاپكەرلەرمەن تانىستىق. سولاردىڭ اراسىندا قاراعاندى وبلىسىنان كەلگەن جاس تالاپ، قازىر بەلگىلى اقىن ءسابيت بەكسەيىتوۆ تا بار ەدى. ول ماعان: «ارقادان اقسەلەۋ سەيدىمبەكوۆ كەلدى،
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, October 31, 3:54 PM
تاريحتىڭ تاراۋ-تاراۋ حاتتارىنا قاراساڭىز، جازىلماعان نە بار دەيسىز كەيدە. ءيا، جازىلماعان، ايتىلماعان نە قالدى؟ ءبىز ءبارىن دە بىلەتىن سەكىلدىمىز. ءبارى دە تۇسىنىكتى سياقتى. ال «مەن بىلەم، ءوزىمنىڭ بىلمەيتىندىگىمدى» ۇستانىمىن ۇمىتىپ كەتكەن جوقپىز با دەگەن ويدى امالسىز ويلاۋعا تۋرا كەلەدى. قازاق «بىلگەنىڭ توعىز بولسا، بىلمەيتىنىڭ توقسان توعىز» دەمەۋشى مە ەدى… ەندەشە، وتكەن تاريحىمىزدان بىلەرىمىزدىڭ كوپتىگى، بىلمەيتىندىگىمىز ودان دا كوپ. ايتپەسە، ەسىك قورعانىنان تابىلعان «التىن ادامنىڭ» قاسىنداعى
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, August 5, 2:55 PM
قازاقستان تاريحى تەرەڭ، مادەنيەتى باي مەملەكەت. ەگەمەندىككە قول جەتكىزگەلى بەرى حالقىمىزدىڭ ەڭسەسى كوتەرىلىپ، ءدىنىمىز بەن رۋحاني مادەنيەتىمىزدىڭ جارىق سالالارى وركەندەپ كەلەدى. قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسى دە ءوز توپىراعىندا كۇن وتكەن سايىن وسۋدە. مىنە، ورتا عاسىرلارداعى قازاقستاننىڭ رۋحانيات، ءبىلىم، مادەنيەت جانە ساۋدا ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى بولعان افساناۋي تاراز شاھارىنىڭ 2000 جىلدىق تويى ەلىمىزدەگى ءيسلامنىڭ تارالۋ تاريحىن زەرتتەپ كەلە جاتقان ماعان دا ايرىقشا اسەر ەتىپ، ەرەكشە سەزىمگە باۋلىدى. سول سەبەپتى، قازاق جەرىندەگى ەجەلگى ءيسلام مادەنيەتىنىڭ التىن بەسىگىنىڭ ءبىرى، مۇمكىن باستىسى بولعان تاراز تۋرالى ويلارىمدى وقىرماندارمەن بولىسكىم كەلدى.
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, August 5, 1:34 PM
ءىلياس ەسەنبەرلين (1915-1983)
1- ماۋسىم، 2010
XX -عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارىنىڭ سوڭىنا قاراي قالىڭ كوپشىلىكتى ءدۇر سىلكىندىرگەن شىعارما دۇنيەگە كەلدى. ادەبي ورتاعا ۇيقىدان وياتقانداي اسەر ەتكەن بۇل شىعارما «قاھار» رومانى بولاتىن دا، اۆتورى جاڭا ەسىم – جاس تالاپ ەمەس جاسامىس، ورتا جاستاعى ءىلياس ەسەنبەرلين ەدى.
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, August 4, 9:18 PM
تولىمبەك الىمبەك ۇلى، ساتيريك: قازاقى قالجىڭنىڭ كيىمى بولۋى كەرەك، ال قازىرگى كۇلكى تىر جالاڭاش!..
1- ماۋسىم، 2010
– تولىمبەك اعا، ءساۋىردىڭ 1-ى ءوزى قانداي مەرەكە؟ كۇلكى كۇنى مە، ءازىل-سىقاق پا، الدە الداۋ كۇنى مە؟
– ەگەر اڭگىمەنى 1- ساۋىردەن باستار بولساق، بۇل ءوزى — شارتتى تۇردە عانا كۇلكى كۇنى. ايتپەسە، شىن مانىندە جۇرتتىڭ ءبارى جىل بويى قاباقتارى تىرىسىپ، كۇلمەي، كۇلۋ ءۇشىن تەك ءبىرىنشى ءساۋىردى قۇدا كۇتكەندەي كۇتىپ وتىرادى دەۋ – كۇلكىلى جاعداي. كۇلكى – ادامنىڭ ومىرلىك ازىعى.
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, August 4, 8:16 PM
اتادان جەتكەن اسىل ءسوز
حالقىڭا قىزمەت ەت،
ىزگىلەرگە ىزەت ەت،
جانى جاقسى جايساڭدارعا قۇرمەت ەت.
جاقسىدان عيبرات الا بەرگەننىڭ ءىسى وڭعا باسادى.
ۇستازىڭا بار ىقىلاس-نيەتىڭمەن قىزمەت قىل.
قوجا احمەت ياساۋي
ناداندىقتىڭ بەلگىسى – ءتىلىن الماۋ بىلگەننىڭ.
اسانقايعى
سالەم – ءسوزدىڭ اناسى.
بۇقار قالقامان ۇلى
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, August 4, 7:53 PM
جاقسى ءسوز – جارىم ىرىس
1- ماۋسىم، 2010
• كەزدەسكەن ادامدار ءبىر-بىرىنە «اسسالاۋماعالەيكۋم!» دەپ سالەم بەرەدى. بۇل «سىزگە نۇر جاۋسىن» دەگەن ءسوز. سالەم الۋشى «ۋاعاليكۇمىسسالام!» دەيدى. بۇل «سىزگە دە نۇر جاۋسىن» دەگەن ءسوز.
• تاڭەرتەڭگىلىك نەمەسە تاڭ اتىپ كەلە جاتقاندا كەزدەسكەن ادامدار «قايىرلى تاڭ بولسىن» دەپ تىلەكتەستىك ...
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, August 4, 7:22 PM
قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارى
2010-جىلى 22- شىلدە
قازاق اقتى قويدان، ەشكىدەن، سيىردان، بيەدەن، تۇيەدەن الادى. كۇنىنە قوي مەن ەشكىنى ءبىر، تۇيەنى ءۇش-ءتورت، سيىردى ەكى، بيەنى التى-جەتى رەت ساۋادى. وسى سۇتتەن ونداعان تاعام تۇرلەرى جاسالىنادى. ەندى سولاردىڭ ءبىر سىپىراسىنا توقتالىپ وتەيىك.
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, August 3, 9:01 PM
جاعدا بابالىق-قازاق عالىمى، تاريحشى، ەتنوگراف.
09-04-2010
وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن جاعدا بابالىقپەن سۇحباتتاسقان ەدىك. ول كەزدە تىڭ ەدى. شيراق ەدى. كوپ ۇزاماي جاعدا اتا توسەك تارتىپ جاتىپ قالدى. كۇندەلىكتى كۇيبەڭنىڭ جەتەگىندە، «سۇحباتتى قاعاز بەتىنە انە تۇسىرەم، مىنە تۇسىرەم» دەپ جۇرگەندە، ول كىسىدەن ايىرىلىپ قالدىق. دەگەنمەن «ەشتەن كەش جاقسى»، بەرەرى مول قازىنالى قاريانىڭ اڭگىمەسىنىڭ ءبىر پاراسىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىرمىز...
- اتا، ءبىر اڭگىمەڭىزدە «نازاربايەۆقا جازعان باتام ساقتاۋلى تۇر» دەپ ەدىڭىز،
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, August 3, 1:34 PM
2009 - جىلى 15-جەلتوقسان
مۇحتار شاحانوۆ
(1986 - جىلعى جەلتوقسان كوتەرىلىسىنىڭ 23 جىلدىعىنا وراي
«جۇلدىزدار وتباسى» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى
جارىلقاپ قالىبايدىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ)
ج.قالىباي: مۇحتار اعا، قازاق حالقىنىڭ تاعدىرىندا 1986 - جىلعى الماتىداعى جەلتوقسان كوتەرىلىسى مۇلدە وزگەشە سيپات العانى بەلگىلى. كەزىندە بۇل جونىندە ايتۋعا، جازۋعا تىيىم سالىندى. ءتىپتى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءبىزدىڭ بيلىك جەلتوقسان شىندىعىن كوتەرۋدى «رەسەيدىڭ، ياعني ورىس اعايىنداردىڭ كوڭىلىنە ءتيۋ» دەپ ۇعىناتىن سياقتى. بۇل اسا قاسىرەتتى العاش رەت 1988 - جىلى 2- قىركۇيەكتە، قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ پلەنۋمىندا، سوسىن 1989 - جىلى 6- ماۋسىمدا، كرەملدىڭ سيەزدەر سارايىندا بۇكىل الەمنىڭ نازارىن اۋدارتىپ، باسىڭىزعا تۈنگەن حاۋىپكە قاراماي، ءسىز كوتەرمەگەنىڭىزدە، جەلتوقسان شىندىعى «جابۋلى قازان جابۋلى كۇيىندە» قالۋى ابدەن مۇمكىن ەدى. ەلىمىزدىڭ ونەگەلى قارياسى، حالىق قاھارمانى، مارقۇم قاسىم قايسەنوۆ ءسىز تۋرالى ءبىر پىكىرىندە: «ەلدىك مازمۇنداعى ەرەن ىستەرى ءۇشىن بۇل دارا ازاماتقا دۇرىستاپ العىس تا ايتپاپپىز-اۋ»، - دەپ نالىپ ەدى. ءبىراق ءسىز: «مۇنىڭ ءبارى كۇندەلىكتى ازاماتتىق بورىشىم»، - دەپ ءوز ەڭبەگىڭىزدىڭ باعالانۋىنا ءوزىڭىز قارسى تۇردىڭىز.
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, July 12, 11:12 AM
وقىرماندارىمىزدىڭ ەسىندە بولار، وسىدان 4-5 اي بۇرىن گازەتىمىزدە قازاق مەملەكەتتىگىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى قوس حانىمىز كەرەي مەن جانىبەكتىڭ ەسكەرتكىشتەرى تۇعىرىنا قايتا قوناتىنى جايلى قۇلاعدار ەتكەن ەدىك. سول اڭگىمەمىزدە ءوز زاۆودتارىمىزدا قۇيىلاتىن ەسكەرتكىشتەر ەر ۇستىندە وتىرعان كەرەي حاننىڭ تۋ تىگەتىن جەردى قولىمەن نۇسقاپ تۇرعان، ال جانىبەك حاننىڭ سول جەرگە تۋدى قاداپ تۇرعان كومپوزيسيياسى نەگىزىندە جاسالاتىنىن، وسى كومپوزيسييا ارقىلى مۇسىنشىلەرىمىز قازاق حالقىنىڭ وزبەك ۇلىسى تارقاعاننان كەيىن بولەك تۋ تىگىپ، تۇڭعىش حاندىق قۇرعان تاريحي ساتىن بەينەلەيتىنىن دە ايتقان بولاتىنبىز. مىنە، كۇنى كەشە كۇللى قازاق بالاسى ءۇشىن اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلدى. اپتا باسىن ايشىقتى جاڭالىقپەن، بارشا الاش جۇرتىنا قۋانىشتى حابارمەن باستادىق.
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, July 12, 10:55 AM
ءامىرحان بالقىبەك
قۇدايعا شۇكىر، ادەبيەت تاريحى پاتشا مەن شايىر، اكىم مەن اقىن تۋراسىنداعى اڭگىمەلەرگە كەندە ەمەس. ولاردىڭ قاي-قايسىسى دا ءوز ايتارى بار اقىندىق ادۋىن تاعدىر مەن زىرلاعان ۋاقىتتىڭ ساپ التىن ۇزىكتەرى بولىپ تابىلادى. ءبىراق ماعان سولاردىڭ ىشىنەن مىنا ءبىر اڭگىمە، عۇمىر بويى تاۋ حالقىنىڭ تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن كۇرەسىپ وتكەن يمام شامىل ەسىمىنە بايلانىستى ايتىلاتىن تامسىپ حيكايا تىم جاقىن.
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, July 8, 9:50 AM
قازاقستان قازاق كينوسىنىڭ قازىرگى كەيپى: ماۋىققان قىز بەن ماۋباس ەركەك نەمەسە ۇلت نامىسىن تاپتاعان سوراقى تۋىندىلار لەگىنە كىم جاۋاپتى؟!
بەكبولات تىلەۋحان،
ءماجىلىس دەپۋتاتى
2008 - جىلدىڭ جازىندا فرانسيانىڭ كونسيۋمەر قالاسىندا ا ق ش، جۇڭگو، رەسەي، قازاقستان قاتىسقان تەلە-شوۋ جارىسى ءوتتى. ەل يميدجىنە اسەرى مول تاماشا باعدارلاما بولاتىن. سول جولى امەريكانىڭ ءبىر ازاماتىن ءبىزدىڭ اقتوبەلىك ءبىر جىگىت ساباپ تاستادى. ايتەۋىر ارتى قايىرلى بولىپ، ءوزارا كەشىرىم سۇراسىپ، بەيبىت تارقاستى. ماسەلە بىلاي بولعان. ءبىزدىڭ قىزدار كومانداسىنداعى سۇيكىمدى قارىنداسىمىزعا
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, July 8, 9:41 AM
جۇڭگونىڭ ورتا عاسىرلىق اتاقتى «ءۇش پاتشالىق» رومانىن وقىعان نەمەسە ونىڭ جەلىسى بويىنشا تۇسىرىلگەن تەلەسەريالدى كورگەن ادامنىڭ ساۋ ساۋدى ۇمىتۋى استە مۇمكىن ەمەس.
» تولىق مازمۇنىن كورۋ | ۋاقىتى parasat on 2010, July 8, 9:32 AM